Hemşin Bölgesi’nde Oynanan Horonlar

14 Aralık 2013 Yazan  
Kategori Genel

Hemsin Bölgesi’nde Oynanan Horonlar

 

  • Kaçkar Horonu
  • Papilat Horonu
  • Sabah Horonu
  • Yali Horonu
  • Dik Büyük Horonu
  • Hemsin Horonu
  • Papilat Horonu
  • Sık Rize Horonu
  • Fora Dısı Türkü
  • Çinçiva Rizesi Horonu
  • Çinçiva Rizesi Horonu
  • Kaçkar Horonu
  • Kaçkar Horonu
  • Kemer Horonu
  • Mahmudoglu Horonu
  • Papilat Horonu
  • Ye Hala Horonu
  • Sık Rize Horonu
  • Hemsin Horonu
  • Gant Horonu
  • Dik Büyük Horonu
  • Apso Zanat Horonu
  • Kaçkar Horonu
  • Rize Horonu
  • Sık Rize Horonu
  • Sık Rize Horonu

Kaçkar Horonu

Türkü, Kaçkar Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. Birinci dörtlügün kafiye

düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Bu türkü askere gitmek üzere olan gençler tarafından söz unsuru

bakımından irticalen söylenmistir.

 

Papilat Horonu

Türkü, Papilat Horonu fora kaidesi üzerine dörtlü mısra halinde söylenmistir ve

kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Türküde geçen “alaf” sözcügü karayemis, sarmasık cinsinden olan ve

hayvanlara yem olarak verilen bitkinin genel adı olarak kullanılmıstır.

 

Sabah Horonu

Türkü, Sabah Horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Birinci dörtlügün kafiye düzeni;

…………a

…………a

…………b

…………a

ikinci dörtlük ise;

…………c

…………d

…………e

…………d

seklindedir. Üçüncü söz bölümünde ilk iki söz, ikili mısra yapısındadır. Daha sonra

tekrar dörtlü mısraya geçilmistir. Birinci dörtlükteki “orak” sözcügü ot biçme amacı

ile kullanılan bir gereç anlamına gelmektedir. _kinci dörtlükte geçen “kalas” sözcügü

ise hafif, ılık esen rüzgar anlamındadır.

 

Yali Horonu

Türkü, Yali Horonu fora kaidesi dısında bir ezgi üzerine söylenmistir. Kafiye düzeni

…………a

…………a

…………b

…………a

seklindedir. “Simdi sondi yuregum, uflesan yanecegum” sözleri yerine “kibrit oldi

yuregum, uflesan yanecegum” sözleri de kullanılmaktadır. “Yali” sözcügü ise kıyı

seridi olarak bilinmektedir.

 

Dik Büyük Horonu

Türkü, Dik Büyük Horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Bu türkü Bolu / Gölcük Hemsin pikniginde, gençler tarafından atılmıs

olup her iki dörtlükte de sevdalık konusu islenmistir.

 

Hemsin Horonu

Hemsin Horonu fora kaidesi dısında bir ezgi üzerine söylenmistir. Bölgede bilinen

bir ezgidir. _kinci dörtlük olarak ifade edilebilecek bölümde “oy oy” terennümü

yerine ikinci dörtlükteki ilk sözün tekrarlandıgı görülmektedir. Türküde geçen “pusi”

sözcügü Hemsinli kızların ve kadınların baslarına sardıkları geleneksel bir basörtüsü

anlamına gelmektedir. “Yessir olmak” ifadesi ise sevgiyi belirtme amacı ile

kullanılan bir ifadedir.

 

Papilat Horonu

Türkü, Papilat Horonu fora kaidesi üzerine söylenmis olup kafiye düzeni

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. “Papilat” Pazar ilçesine baglı bir köyün adıdır.

 

Sık Rize Horonu

Sık Rize Horonunun yapısında fora bölümü yoktur. Türkü Rize Horonu fora

kaidesiyle söylenmistir. Sık Rize Horonu, Rize Horonu gibi oynanır fakat daha

hareketli bir yapıdadır. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Türküde geçen “Elevit” kelimesi bölgedeki bir yayla adı olup, birçok

türküye konu olmustur.

 

Fora Dısı Türkü

Türkü, Hemsin’e baglı Tepan (Bilen Köy) Köyünde bir ev nisanında söylenmistir.

Dörtlük, bölgede bilinen sözlerden olusmaktadır. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. “Kırgızca’da “dep” tepmek, yürümek, oynamak, çalısmak anlamındadır.

“Tepeneg” sözcügüne de benziyor. Tepan köyündeki söylenis biçimiyle “Tepon”un, “peynir

ezilen yer” anlamında kullanılan bir sözcük olup olmadıgı bilinmiyor. Çalıskanlar Köyü, Sen

_nsanlar Köyü, Peynir Köyü, Tepilerek Çıkılan Köy. Tepan’ın kök yapısının diger yer adları

gibi öz Türkçe’ye dayandıgını anlıyoruz ancak kesin olarak hangi anlamda söylendigini

anlamıyoruz.”(Arıcı, 2008)

 

Çinçiva Rizesi Horonu

Türkü, Çinçiva ( Senyuva – Çamlıhemsin’e baglı bir köy) Horonunun forası dısında

fakat horonun kendi içinde varolan bir kaide üzerine söylenmistir. Son zamanlarda

Çinçiva Rizesi Horonunun fora bölümü yerine bu kaide üzerine türkü söylendigi

dikkat çekmektedir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b seklindedir.

“Çinçi” Kırgızcada “inci” demektir. “Va” köy ,yer anlamına gelmektedir. Çinçiva’ya bir

anlam biçersek güzel köy, inci gibi yer veya inci köyü dememiz mümkündür.(Arıcı, 2008)

 

Çinçiva Rizesi Horonu

Türkü, Çinçiva Rizesi Horonu fora dahilinde degildir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

…………d

…………e

…………f

…………e

seklindedir. Türküde geçen “mola” kelimesinin “ılık, az sıcak” gibi anlamları

mevcuttur.

 

Kaçkar Horonu

Türkü, Kaçkar Horonu forası dısında söylenmistir. Bölgede bilinen bir kaidedir.

Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Bu dörtlük günümüzde horonların fora kaidelerinde ve foralar dısında

söylenen Hemsin kaidelerinde sıklıkla duyulan bir dörtlüktür.

 

Kaçkar Horonu

Türkü, Kaçkar Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. “Terevit ( Tirovit ) yaylası, Kırgız sözlügündeki “tire” ile “ovid” in

birlestirilmesiyle anlamlastırılan bir yayladır. Tire – ovid göge tırmanan “yüksek

yayla” anlamında kullanılmıstır.(Arıcı, 2008)

 

Kemer Horonu

Türkü, Kemer Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. Türkünün tekrar eden “ah

oy oy” bölümleri çıkarıldıgında kafiye düzeninin;

…………a

…………b

…………c

…………b

 

seklinde oldugu görülmektedir. Bu horon son zamanlarda, özellikle genç kesim

tarafından “Liligum Horonu” olarakta ifade edilmektedir. Bunun sebebi türküdeki

“cananum” kelimesi yerine “liligum” ifadesinin de kullanılıyor olmasındandır.

Yörede “liligum” sözcügü “cananum” gibi sevgi ifadesini göstermek için kullanılan

bir sözcüktür.

 

Mahmudoglu Horonu

Türkü, Mahmudoglu Horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. “ Çat’ın Karaçay-Malkar sözlügündeki bir anlamı dagların üzerindeki

çukurluklar (düzlükler), diger anlamı ise; hayvanların bacaklarının ortasıdır.

Kırgızlar ayaga da çat diyorlar. Çat köyü, daha yüksek düz bir tepe üzerinde

kuruludur. Elevit deresi ve Hemsin deresi köyün dibindeki düzlükte çatveçat

olmaktadırlar yani karsılasıp birlesmektedirler.bu nedenle bölgeye ve köye Çat adı

verilmis olabilir. Oguzlar kuyuya çat demektedirler. Çat, Çukur yer anlamına da

gelse, en iyi anlamda, iki suyun birlestigi yer olarak düsünmek yerine Karaçay-

Malkar sözlügündeki düzlük ve çukurluklara verilen ad anlatımının daha mantıklı

oldugu düsüncesindeyim.”(kuzeymavi.com)

 

Papilat Horonu

Türkü, Papilat Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. Kafiye düzeni

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Bu türkü Hemsinde bir dügünde enisteye (damat) söylenen bir türküdür

fakat dogaçlama olmayıp daha önceden atılmıs olan sözlerden olusmaktadır. Birinci

dörtlükteki “Ortaköy” kelimesi Hemsin’e baglı olan bir köy adıdır. Burada enistenin

Ortaköylü olduguna dikkat çekilmistir.

 

Ye Hala Horonu

Türkü, Ye Hala Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. “Ye hala” ifadesi yöredeki

orta yas üzeri kadınlara seslenme ya da hitab sekli olarak kullanılmaktadır. Birinci

dörtlükteki “bi hamlaya (homlaya)” ifadesi “hemen, hemencecik, kısa zamanda olan”

anlamında kullanılmaktadır. Dörtlükler bir Hemsin dügününde, Ankarada yasayan

Hemsinli gençler tarafından söylenmistir. Birinci dörtlügün kafiye yapısı;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklinde olup diger dörtlüklerde de bu yapı degismemektedir.

 

Sık Rize Horonu

Türkü, Rize horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Dörtlükler;

…………a

…………b

…………c

…………b

…………d

…………e

…………f

…………e

kafiye yapısındadır. Türküde geçen “Çiçekli” kelimesi bölgedeki bir yayla adıdır.

 

Hemsin Horonu

Türkü, Hemsin Horonunun forası dısında söylenmistir. Bölgede bilinen bir ezgidir.

Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

…………d

…………e

…………f

…………e

seklindedir. Birinci dörtlükteki “kumar” kelimesi yöredeki bir bitkinin adıdır. Her iki

dörtlük gerek horonlarda gerek Hemsin kaidelerinde sıklıkla duyulan sözlerden

olusmaktadır.

 

Verma beni ellera Görur dayanamazsun

Verma beni ellera Görur dayanamazsun

Ah oy oy oy oy oy oy Ah oy oy oy oy oy oy

Hey gidi karli daglar Hey gidi karli daglar

 

Kusun yuvasi olsam Her seye darlanurum

Kusun yuvasi olsam Her seye darlanurum

Ah oy oy oy oy oy oy Ah oy oy oy oy oy oy

Hey gidi karli daglar Hey gidi karli daglar

 

Olur olmaz sebepten

Olur olmaz sebepten

Ah oy oy oy oy oy oy

Hey gidi karli daglar

 

Gant Horonu

Türkü, Gant Horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Tekrar eden “ah oy oy” bölümleri

çıkarıldıgında kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir. Türküde geçen “darlanmak” kelimesi “sıkılmak, üzülmek” anlamında

kullanılmıstır. “Gvant”(Çayır düzü) Çamlıhemsin’e baglı bir yer olarak

bilinmektedir. Horonun ismi halk arasında Gant olarak yerlesmesine ragmen, yazılıs

ve okunus itibariyle farklıdır.

 

Dik Büyük Horonu

Oynanan horon Abdinin Rizesi Horonu olmasına ragmen türkü Dik Büyük Horonu

fora kaidesi üzerine söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir.

 

Apso Zanat Horonu

Türkü, Apso Zanat Horonu fora kaidesi üzerine söylenmistir. Türküde geçen

“ferahti” kelimesi “çit” anlamında kullanılmıstır. Birinci dörtlükte sözlerde kafiye

uyumu saglanmaya çalısılmıstır. Buna uygun olarak kafiye düzeninin;

…………a

…………a

…………a

…………b

seklinde oldugu söylenebilir. _kinci dörtlükte ise kafiye düzeni a – b – c – b seklini

almıstır. Apso (Suçatı) ve Zanat (Derinsu) Pazar ilçesine baglı köylerdir.

 

 

Kaçkar Horonu

Türkü, Kaçkar Horonu fora kaidesiyle söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir.

 

Rize Horonu

Türkü, Rize Horonu fora kaidesi dısında bir kaide üzerine söylenmistir. Bu kaide

bölgede bilinen bir kaidedir. Son zamanlarda horonların foraları yerine bu kaide ile

türkü söylendigi dikkat çekmektedir. Türküde geçen “yitti” kelimesi kaybolmak

anlamında kullanılmıstır. Ortaköy ifadesi yerine birçok köy ya da sehir isimleri de

kullanılmaktadır.

 

Sık Rize Horonu

Türkü, Seydioglu Horonununa ait bir bölüm üzerine söylenmistir. Türkünün kafiye

yapısındaki uyumsuzluk dikkat çekmektedir. _kinci mısradaki sözün üçüncü mısrada

da söylenmesi dogaçlama yapılmak istendigini fakat bu yapıya uygun sözler

olusturulamadıgını göstermektedir.

 

Sık Rize Horonu

Türkü, Seydioglu Horonuna ait bir bölüm üzerine söylenmistir. Kafiye düzeni;

…………a

…………b

…………c

…………b

seklindedir.

Yorumlar

Comments are closed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.