1871 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinin 178. Sayfasında Atina kazasına tabi Hemşin nahiyesinde Kale-i Bala ve Zır namlarında iki harap kale bulunduğu belirtilmektedir.
Bölgenin en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km. güneyinde, Fırtına Deresi’nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütleis denizden 750 metre dere yatağından yaklaşık 100 metre yüksekliktedir.

Kale dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Dış kalenin kapısına kuzeybatı yönündeki patika bir yolla ulaşılır. Kuzeydeki kapının söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla orta surlar seviyesine çıkılır. Buradan ikinci bir kapı yardımıyla kale içerisine girilir.

Kalenin kesin yapılış tarihini belirtecek veriler yoktur. Mimari unsurlarda buna imkan vermez. A.Bryer kalenin Trabzon Komnenosları zamanında mahalli derebeyleri tarafından yapılmış olabileceğini belirtir (14.15. yüzyıl) S. Eyice bu tarihlendirmeye katılırken ‘Kalenin ilk sahipleri hakkında bir şey söylenemez’ denmektedir.

Bölgenin ilk çağları olduğu gibi orta çağ tarihi de karanlıktır. Hemşin yörenin İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu zamanlarında tam olarak mı kısmen mi fethedildiğini bilmiyoruz. Belki de Bayburt ve İspir’deki Türk Beyleri Varoş Kale, Zil Kale Cihar Kale ve Pazar Kızkulesi ile denize ulaşan önemli bir askeri bir kontrol kurmuşlardı ve bu yolla sahile ulaşmak istiyorlardı.

Osmanlıların bölgeyi fethinden sonra kale kullanılmaya devam etmiştir. 16.yy başlarında hazırlanan tarih defterlerin de kalenin adı Kale-i Zir (Aşağı Kale) olarak geçmektedir.
Kalede bulunan el topları:
Kalede bulunan 2 el topu 1979 yılında Trabzon Müzesi’ne getirilerek 440 (79-1-1) ve 441 (79-1-2) ile envantere kayıt edilmiştir.Pirinçten döküm olarak yapılmıştır. Uzunlukları 26 cm. dir. Namlı iç çapları 4-4,5 cm.dir. Gövde üzerinde arkada ateşleme deliği bulunmaktadır.441 nolu topun gövdesi ve namlusu üzerinde yedi süs halkası bulunmaktadır..

UYARI:  

Zil Kale’nin ingilizcesini yazmaya çalışırken değişik isimler oluşturulmakta  (Bell Castle,Zil Castle ) gibi. Türkçe de isimler başka bir dile tercüme edilemez ! Doğrusu “Zil Kale” dir ve ayrı yazılır!

Zil Kale’ye  nasıl gidilir? Rize il merkezini geçerek Çayeli ilçesinden sonra Pazar ilçesini 8 km. geçtikten sonra Ardeşen ilçesindeki Çamlıhemşin’e yol ayrımından girilerek 22 km. Çamlıhemşin’e ulaşılır. Çamlıhemşin’ den sonra Ayder’e sapmadan yolu takip etmelisiniz (dereyi de takip etseniz uzun bir süre size yardımcı olur,Mollaveyis dibine kadar).Mollaveyis’e ulaştığınızda yolun dereden yükseldiğini fark edeceksiniz.Biraz daha ilerlerseniz Zil Kale’yi görürsünüz.

Tanıtım:Tanıtım Bölgenin en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km güneyinde, Fırtına Deresi’nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi denizden 750 m dere yatağından yaklaşık 100 m yüksekliktedir. Kale; dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerinde kurulmuştur. Dış kalenin kapısında kuzeybatı yönündeki patika bir yolla ulaşılır. (www.kuzeymavi.com)

Kuzeydeki kapının söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla orta surlar seviyesine çıkılır. Buradan ikinci kapı yardımıyla kale içerisine girilir. Orta kale içerisinde üç önemli yapı bulunmaktadır. Bunlar muhafız binası, şapel ve başkuledir. Kulenin dört katlı olduğu, duvarlardaki hatıl izleri ve kiriş deliklerinden anlaşılmaktadır. İçerisinde ince bir bölüntü duvarı ve dolgu toprak vardır. Duvarlar üzerinde doğu yönünde kemerli pencereler, diğer taraflarda mazgal delikleri bulunmaktadır. Kulenin üstünün dendanlı bir teras şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Zil Kale’nin Tarihi >>>
Zil Kale’den 360 Derece Görünüm >>>
Zil Kale’den Görünüm VİDEO >>>

NOT: Zil Kale’nin ingilizcesini yazmaya çalışırken değişik isimler oluşturulmakta  (Bell Castle,Zil Castle gibi). Türkçe de isimler başka bir dile tercüme edilemez ! Doğrusu “Zil Kale” dir ve ayrı yazılır!