Oğlak derisi daha çok tercih edilir ve tüyleri temizlendikten sonra ayaklar son kısımlardan kesilir. Ters (çevrilip ters bağlandıktan sonra) kesit bağlantısı daha iyi görü nür.Ön ayaklardan birine tahta boru- lülük arka ayaklardan birine de nav bağlanır.Böy lece tulum dediğimiz alet meydana gelir.Lülük’ten (dudula=ağızlık) üfleyip tulum şişirilir.  Üflenen hava geri kaçmasın diye tulumcu lülüğün (dudula) ağzını dili ile kapatır.

Kendisi bu suretle nefes alabilir.(son zamanlarda lülük ağzına konan bilye sayesinde tulumcular türkü bile söyleyebiliyorlar.) sıkışan hava mecburen, nav içinde bulunan çimon/çibu denilen ses veren kamış borulara hücum eder ve ses çıkararak dışarı çıkar. Ekseriyetle çibular yan yüzeylerinden 5 delikli olup bu delikler Nav’ın üst yüzüne yani tulumcunun parmaklarını oynatacağı bölüme bir çift olarak yerleştirilir. Çimon/çibular, nav içinde ikiden fazla da olabilirler. Herbirinin sesi tulumcunun ustalığına göre ayarlanır.

Tulumdaki kısımlara daha açıklık getirelim: Çimon/çibu: Kamış veya tahıl sapı boğum yerinin bir tarafından diğer tarafın dıştan boğum yerinden içten kesilir. Bu uçta boğum yeri kalacağından kapalıdır, diğer uç açıktır. 16-17 cm boyunda bir boru elde edilmiş olur. Açık uç hafif meyilli olarak düzeltilir. Kapalı kısma doğru borunun bir kısmı çakı ile inceltilerek sesin, hava geçişi ile temini sağlanır. Bu borunun üçte bir kadarı üste kalması şartıyla ikişer santim arayla delikler açılır. Böylece yapılan çimonlar bu şekilde yanyana bağlanıp navın içine yerleştirilir. Çıkan sesler birbiri ile tam manası ile uyumlu olmayabilirler. (Adnan Saygun) Nav: Farsça’da iyi oyulmuş odun manasında olup bu tabiri eski Oğuzlarında kullandığı aşikardır. Navlar hafif kıvrık boynuzu andırırlar. Odundan veya şemsiye sapının yarım daire bölümünden yapılırlar. Aslında iç bükey bir teknecikten ibaret olup çimon/çibular içine yerleştirilir.(kuzeymavi.com) (kuzeymavi.com) 

Kar’aşın: Navın son kısmındaki boynuza verilen isimdir.
Kaçkar dağı: Koç boynuzunu andıran Gökçe Dengiz batısındaki Kaçkar Dağları da bu isimden esinlenerek verilmiştir.
Goda: Tulumdan üflenen eğri boruya denir. Bulgarların gayda demeleri ile goda arasında muhakkak bir bağlantı vardır. Bu isim ta Kelt’lerden kalmış olabilir. Eski Bulgar kavimleri Türklerle kardeş kavim olmalarının neticesi olarak kelime Türkçe kökenli de olabilir.

Çayeli,Pazar,Ardeşen,Hemşin,Çamlıhemşin,Fındıklı,Arhavi,Hopa,Şavşat,Yusufeli, İspir ve Giresun`nun Şebinkarahisar ilçesinde düğün,bayram ve eğlencelerde kullanılan nefesli bir halk çalgısıdır.Önceleri sadece bu yörelerde düğünlerde kullanılırdı. Fakat son zamanlarda çeşitli halk müziklerinin yanısıra pop,rock ve özgün müziklerde kullanılmaya başlandı.Tabî buda enstrumanın tanıtımını ve halkın dikkatini çekmekte önemli bir etken oldu. Tulum`u başka ülkelerde görmekde mümkün. Örneğin: Bulgaristan ve Yunanistan`ın bazı bölgelerinde görebilirsiniz. İskoçya ve Kuzey İrlanda`da şekil olarak biraz değişik olmasına rağmen ses olarak hemen hemen aynı olması dikkat çekmektedir (kuzeymavi.com)

Teknik Özellikleri:

Tulumda aktif olarak kullanılan beş tam ses vardır ve oktav`ı yoktur,koma sesi vardır. Son zamanlarda altı sesli tulum`lar denenmiş fakat pek başarı sağlanamamıştır.
Tulumun ses tonu “si” “lâ” “sol” karar sesiyle,tını`sı güzel olan ses elde edilir. Diğer ses tonlarında tulum istenilen sesi vermez. Tulumun orjinal sesi “si” ve “lâ” dır.(kuzeymavi.com)

TULUMUN YAPISI  

• DUDULA  (AĞIZLIK)
• GÖVDE (DERİ KISMI)
• NAV (SES VEREN KISMI)

Dudula (Ağızlık)
Tulumu şişirmek için kullanılan dudula; yuvarlak bir ağacın içi delinerek yapılır ve hava geriye kaçmasın diye iç tarafına naylon`dan bir kapak yapılıp raptiye ile tutturularak havanın geri gelmesi önlenir. (kuzeymavi.com)
Gövde (Deri Kısmı)
Tulumun gövdesi genellikle keçi derisinden yapılır. Keçinin özellikle bir yaşında olmasına dikkat edilir. Çünki bir yaşından küçük olan keçilerin derisi yumuşak (taze) olduğundan çabuk deforme olur. Keçi kesildikten sonra derisi çok dikkatli bir şekilde delinmeden tulum olarak çıkartılır. Suyla karışık ateş külünde 2-3 gün bekletildikten sonra tüylerin dökülmesi sağlanır ve tabaklama işlemi yapıldıktan sonra baş tarafı ve arka kısmı içeri gelecek şekildetersten sıkıca bağlanır. Ön ayaklarının birine dudula bağlanarak şişirilip asılır. Kuruduktan sonra sürekli yumuşak kalması için badem yağı yada gliserin sürülür. (yağ ile bakım yapılmadığı süreçte deri kuruyup çatlar ve hava kaçırır bu yüzden tulum özelliğini yitirir) Tulumun  cephesinin güzel görünmesi için üzerine değişik renk ve desenlerle kılıf yapılır.
Nav (Ses Veren Kısmı)
Tulumun en önemli kısımı nav`dır. Nav özellikle şimşir ağacından yapılır. Yaklaşık 40 derece eğri şimşir ağacının içini düzgün bir şekilde oyduktan sonra analıklar dediğimiz delikli 10mm çapında boruları ve kamıştan özel olarak yapılan çibun dediğimiz sipsi`leri özenle ve düzgün şekilde nav`a yerleştirilir. Burada önemli olan iki adet sipsininde aynı sesi vermesidir. Analıklarda 6mm delinmiş 5 adet çift sıra delik vardır ve yanyana olan bu deliklerden çıkan seslerin aynı ayarda olması şarttır aksi taktirde ses bozuk çıkar. Sesler ayarlandıktan sonra nav`ı tulumumuzun diğer koluna bağlıyoruz ve tulumumuzu şişiriyoruz. Hava taziğinden doğan güçle sipsilere gelen baskı sesin çıkmasına yol açar parmak vuruşları ile ses notalara dönüşür.(kuzeymavi.com)

BEHÇET GÜLAS

Behçet GÜLAS Rize Çamlıhemşin’li bir müzisyen..2000 yılında ürettiği hakiki karakovan balı ile İtalya’da,organik tarım ve doğal gıdaların savunucusu dünyaca ünlü bir örgüt olan SLOW FOOD ödüllü arıcı Veli GÜLAS’ın oğlu…

Tulum ve klasik gitar çalıyor aynı zamandada söz yazarı ve besteci..Yaptığı özgün şarkılar dinleyenlerin kulağında kalıyor..Babasının talihsiz ve ani ölümünden sonra baba mesleğini bırakmayarak ve aynı felsefede sürdürürken bir yandanda müziğine devam ediyor.

Karadeniz’lilerin bir çoğu onu yakından tanır.Tanımayanlar ise onun KORKARIM ve KÜL OLDUM adlı şarkılarına bir yerlerden aşina olmuşlardır mutlaka.Aslında GÜLAS’a ait bir çok eser daha öceleri çeşitli sanantçıların albümlerinde yer almış.Onun şarkıları ve kendine has yorumuyla Karadeniz’de özgün müzik yeniden hayat bulacak.Behçet GÜLAS ANADOLU MÜZİK YAPIM tarafından çıkarılan ve yöresinde türkü zamanı anlamına gelen FORA adlı ilk solo albümü ile sevenleriyle buluştum.

Albümdeki şarkılarında sevgi,özlem,aşk temalarının yanısıra özellikle doğanın ve çevrenin geleceğiyle ilgili ciddi endişelerinin olduğunu vurgulayan sözlerede yer vermiş.

Albüm sözleri ve müzikleri kendisine ait 8 eserin olduğu,toplam 10 eserden oluşuyor….

.……………………
ÇALIŞMALARI
……………………..

Albüm Adı:FORA  (2009)

1.Kül Oldum
Söz&Müzik:Behçet Gülas
2.Avcı Ahmet
Söz&Müzik:Behçet Gülas
3.Korkarım
Söz&Müzik:Behçet Gülas
4.Bekar Bekar
Söz&Müzik:Behçet Gülas
5.Kaya Olsam Sis Olsam (Bulutlar)
Söz&Müzik:Behçet Gülas
6.Yine Ağlayacağım
Söz&Müzik:Behçet Gülas
7.Trablus
Söz&Müzik:Behçet Gülas
8.Sevdalıyım
Söz&Müzik:Behçet Gülas
9.Vakit
Söz&Müzik:Behçet Gülas
10.Söz Verdim
Söz&Müzik:Behçet Gülas

FATİH YAŞAR  

2000 yılında İTÜ Türk Musikisi Konservatuar Temel bilimler bölümüne girdi.Derleme ve saha araştırmalarına bu dönemde yoğunluk verdi.

2004 yılında “Pazar-Ardeşen ve Köylerinde Destan söyleme Geleneği”adında bitirme tezini sunarak (Türkiye’deki Laz Müziği adına ilk akademik çalışma) mezun oldu.

Karadeniz müziği, Kalan Müzik’ten çıkan “Kıyıların Ardı” isimli albümle birlikte Fatih Yaşar’la tanıştı. Tamamı kendi bestelerinden ve derlemelerinden oluşan albümde genç sanatçının gitarıyla yorumladığı birbirinden güzel Karadeniz türküleri yer alıyor.
Kıyıların Ardı; bir yandan duyarsızca, plansız ve cahilce yüzyıllardır elele tutuşan iki sevgiliyi ayırırcasına, dağları denizden kopararak aralarında uzayıp giden otoyola ve bir halkın yaşantısını, dilini, müziğini ve en önemlisi çocuklarını denizden koparmak pahasına katledilen Karadeniz kıyılarına işaret ederken; bir yandan da aynı kıyıların ardında yüzlerce yıldır var olan muhteşem doğayı, dağları, dumanları, yağmurları, insanları ve tüm bunların yaratmış olduğu eşsiz bir kültürü ve onun tadına doyulmaz müziğini adeta naif bir reveransla sunuyor bizlere. Bu albüm, genç sanatçının; yalnızca kaliteli müzik üretimine değil, nitelikli bir müzik zevki oluşturabilmiş seçici bir dinleyici kitlesine rastlamanın da son derece güç olduğu günümüzde, insan ruhunu okşayan, onun hüzünlerine, coşkularına, sevdalarına ve hatta toplumsal kaygılarına kadar muhteviyatında taşıdığı her türlü insani değere ulaşabilecek nitelikli müziği yaratma ve onu “ulaştırma” çabasının ürünü.

.……………………
ÇALIŞMALARI
……………………..

Albüm Adı: KIYILARIN ARDI

1. Sirlarumi Söyledum
Söz & Müzik: Fatih Yaşar
2. Çiktum Yüksek Dağlara
Söz: Anonim Kaynak: Emine (Neriman) Şahin
3. Kız Horonu
Söz & Müzik: Anonim
4. Egreltiden Gül Olmaz
Söz & Müzik: Anonim
5. Pokut Türküsü
Söz: 1-2 Kıta Anonim, 3 Kıta Nihat Ataman Müzik: Anonim
6. Lazepeşi Duğuni
Söz: Tahsin Ocaklı Müzik: Fatih Yaşar
7. Sevduğum
Söz: 1- Deniz Doruk, 2-3 Fatih Yaşar Müzik: Tahsin Ocaklı
8. Nenni Nenni
Söz & Müzik: Anonim
9. Biçtum Çayır Çimeni
Söz & Müzik: Emine Şahin
10. Bi’uşak
Söz & Müzik: Fatih Yaşar
11. Sabahtan Kalkan Kızlar
Söz & Müzik: Anonim
12. Bir Fındığın Içini
Söz & Müzik: Anonim
13. Yolculuk / Enstrumantal
Müzik: Fatih Yaşar

SELİM BÖLÜKBAŞI

Üniversiteyi  İ.T.Ü.Türk Musikisi Devlet Konservuatuarı Enstruman Yapım bölümünde okudu.Aynı sene laz müziği yapan Birol Topaloğu ile tanıştı ve kendisine 1 sene vokal yaptı. Bu sırada  tulum çalma tekniğini geliştirerek sanatçıya tulumla eşlik etti.

2001 yılında “Kazım Koyuncu” ile birlikte calışmaya başladı. Koyuncu’nun ‘Hayde’ isimli albümünde ‘Selimina’ adlı destanın enstrümantal bölümünün bestesini yaptı. Bütün bunların dışında  “tekfen filarmoni”orkestrasına da kemençe ile eşlik ederek Türkiye’de batı müziği ile kemençe sentezi adına bir ilke daha imza attı.

Tulum ve kemençe üzerindeki yenilikleri ve farklı çalım tekniğiyle tanınan Bölükbaşı, tulumda tüm seslerin tam entonasyonlu hallerini geliştirdi  ve hicaz, kürdi, nihavent, saba, huseyni, rast gibi makamları çalabilen tulumlar yaptı.Yapmış olduğu degışiklikler sayesinde artık herkesin (özellikle bayan sanatçıların) rahatlıkla sahnede tulum calabileceğini ifade eden müzisyen geliştirdiği tekniklerle  makam sorununu ortadan kaldırdı.
Bölükbaşı kemençe adına ise, oktav kemençe ve kemençello adını verdiği bas kemençeyi yaptı. Tulum ve Kemençe’de yapılan bu yeniliklere bir çok insanın karşı çıkmasına karşın kendisi yapılan tüm yeniliklerin arkasında durdu ve karadeniz müziğinin  gelişmesi için çalma teknikleri ve enstürman yapımı konularında çalışmalarına devam ediyor.