Rize'nin Kültürüne Detaylı Bakış
TARİHİ ESERLERİ


Startseite

Über Rize

Bevölkerung von Hemsin

Historische Werke

Wegweiser

Alme

Landkarte

 

Rize'nin ilçe ve köylerinde bulunan tarihi yapılar camii, medrese, köprü, değirmen, ev, serander gibi yapılar yeterince araştırılmamıştır. Burada, yapılan araştırmalarla belirlenen yapılardan önemlileri tanıtılmaya çalışılmıştır.
       
                                       A- Ardeşen İlçesi'ndeki Eserler:
1- Ekşioğlu Camii:

İlçe merkezinde Çifte Kavak Mahallesi'nde yer alır.  Bu yapı H. 1286/M. 1869 yılında yenilenmiştir.

2- Seslikaya Köyü Cami
Köyün merkezinde yer alır. 1801 yılında yapılmış.Yapı malzemesi muntazam yontma taş ve ahşaptır.

3- Seslikaya Süleyman Dede Türbesi
 Bu türbe H. 1262/M. 1845 tarihinde yapılmıştır. Bu türbenin üzerinde H. 1308/ M. 1890 tarihi okunmaktadır. Bu türbede Süleyman Dede'nin oğlu yatmaktadır.

4- Tunca Köyü Camii
1902-1909 yılları arasında yaptırılmıştır. Kesme taştan inşa edilmiş, kırma çatılı bir camidir.

6- Işıklı Camii
1887 yılında yaptırılmıştır.

                              B- Çamlıhemşin İlçesi'ndeki Eserler:
1- Zil Kale:

Bölgenin en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km. güneyinde, Fırtına Deresi'nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi denizden 750 metre dere yatağından yaklaşık 100 metre yüksekliktedir.

2- Kale-i Balâ (Yukarı Kale)
Çamlıhemşin İlçesi'ne 40 km. uzaklıkta Hisarcık Köyü sınırları içerisinde Fırtına Deresi'nin kaynaklarına hakim bir noktada kurulmuştur. Kaynaklarda geçen bir diğer adı da Varoş Kale'dir.
Zil Kale ile aynı tarihlerde yapılmış olmalıdır (14-15. yüzyıl)

3- Şenköy Camii
İki katlı bir camidir. Zemin kat taş duvarlı, esas kat bütünüyle ahşaptır. Geniş saçaklı olan caminin dört omuzlu kiremit kaplı bir çatısı vardır.
Cami M. 1900 yılında köy halkı tarafından yapılmıştır.

4- Aşağı Çamlıca Köyü Camii
Taş duvarlı iki katlı, kırma çatılı bir yapıdır.

5- Şenyuva Köprüsü
Bölgenin yaygın taş köprülerinden birisidir. Tek bir kemerle Fırtına Deresi geçilmiştir.Köyün yaşlıları H. IIII/M. 1699 tarihli bir kitabesinin 1946 yılındaki bir selde kaybolduğunu kaydederler. Eğer bu doğru ise, yapı bölgenin en eski köprülerinden birisidir.

6- Köprüköy Köprüsü
Fırtına deresi üzerinde kurulu taş köprülerden birisidir.Köprünün 19. yüzyıl sonlarında Türk ustalar tarafından yapıldığı bilinmektedir.

                                 C- Çayeli İlçesi'ndeki Eserler:
1
- Cafer Paşa Camii

Denize hakim bir teras üzerinde, eski bir mezarlığın yanında yer alır. 1467 yılında yaptırılan cami onarımlarla günümüze gelmiştir.

2- Ormancık Camii
 1826 yılında yaptırılmıştır. Caminin bir zemin katı bulunmaktadır. Burası eskiden medrese -mektep olarak kullanılıyordu.
Caminin ahşap oyma olarak oya gibi süslendiğini görüyoruz. Ahşap süslemeler kapı, minber, mihrap ve mahfil üzerinde yoğunlaşmıştır.

3- Kaptanpaşa Buzlupınar Köyü Köprüsü
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde örnekleri görülen ahşap köprülerden birisidir.19 yy.da yapılmış olmalıdır.

                                   D- Fındıklı İlçesi'ndeki Eserler:
1- Fındıklı Merkez Cami

İlk caminin 18. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir.

2- Çağlayan Köprüsü
 Bölgedeki yaygın taş köprülerden birisidir. Tek bir kemer gözünden oluşur. Son yıllarda kullanılmayan köprünün korkulukları yıkılmıştır. Yapıldığı tarih bilinmemektedir.

3-Çağlayan Mustafa Hacaloğlu Evi
 Bölgenin en eski ve hayati ev tipinin en iyi örneklerinden birisidir.

4-Hurşit Bey Evi
1849 yılında Mehmet Usta tarafından yapılmıştır. İki katlı, hayatlı tipte bir evdir.

5-Meyveli Köyü Camii
Orta Mahallede yer alır. İki katlı, bölgenin tipik ahşap yığma camilerindendir. 1871 yılında Mustafa bin Alişan tarafından yaptırılmıştır.

                                      E- Güneysu İlçesi'ndeki Eserler:
1- Kıbledağ Camii

Köyün merkezinden Ilıca Mahallesi'ne taşınmış, 1862 yılında yapılmıştır.

2- Kiremit Köyü Aşağı Mahalle Camii
 19. yüzyılda yapılmış bölgenin geleneksel taş ve ahşap malzemeli kırma çatılı camilerden birisidir.

                                      F- Hemşin İlçesi'ndeki Eserler:
1- Baltacılı Camii

Baltacı Mahallesi'nde Hemşin Deresi'nin batı kenarında yer alır. 1791 yılında inşa edilmiş, taş duvarlı, kırma çatılı bir camidir.

2- Bilen Köy Camii
Köyün merkezinde iki katlı olarak yapılmıştır. Alt kat ve kısmen ahşap duvarlı olarak inşa edilmiş, medrese bölümüdür. Bu katta iki bölümlü bir dershane ve bir hoca odası bulunmaktadır. Dershanedeki taş ocaklar, eski sıra ve kürsü parçaları mevcuttur. Güneybatıda ocağı bulunan oda hocaya aittir.

Yapının ilk inşası 18. yüzyıla kadar inmektedir. Cami bugünkü şekline M. 1894 yılındaki onarımla kavuşmuştur.

                                              G- İkizdere İlçesi'ndeki Eserler:
1- Çamlık Köyü Merkez Camii

 19. yüzyılın sonlarında yapılmış ahşap camilerden birisidir. Esas cami kısmına batı cephesinin ortasından girilir. .

2- Şimşirli Köyü Camii
 1853-1857 yılları arasında Ahmet Usta tarafından yapılmış ahşap yığma bir camidir.

3- Güneyce Hacı Şeyh Camii
Kurtuluş Mahallesi'nde (Yukarı Mahalle) meyilli bir arazide kurulmuştur. H. 1304/M. 1887 tarihinde İstanbul kütüphane müdürü Hacı Osman Niyazi Sipahioğlu tarafından yaptırılmıştır. Ustaları ise Pazarlı Ali ve Hasan'dır.

4- Güneyce Köprüsü
Güneyce'nin merkezinden geçmekte olan İyidere suyu üzerinde yapılmış tek gözlü taş köprüdür. 1901 yılında inşa edilmiştir.

                                         H- Kalkandere İlçesi'ndeki Eserler:
1- Zıvane Köprüsü Camii

1834 yılında yapılmıştır. H. Hoca Köyü'nün Zıvana Köprüsü mevkiindedir. Bölgenin ahşap camilerinin en iyi örneklerinden birisidir.

                                         I- Pazar İlçesi'ndeki Eserler:
1- Kız Kalesi

Yaklaşık 7x7 m boyutlarındaki kalenin duvarlarında muntazam taş işçiliği görülür. Kız Kalesi'nin kesin olarak kimin tarafından yapıldığı bilinmiyor. 13-14. yüzyılda Trabzon Devleti zamanında yapıldığı sanılmaktadır. Kale, Osmanlı döneminde onarılarak kullanılmıştır.

2- Cihar Kale
Sahilden 7 km. içeride, Yücehisar Köyü sınırları içinde Hemşin Deresi'nin doğusunda yer alır.

3- Yücehisar Cami
Köyün merkezinde yer alır. Bir medrese ile birlikte 1799 tarihinde Ayşe Hanım tarafından kâgir olarak inşa ettirilmiştir.

1- Bizans Dönemi Yapıları:
Bu dönem yapılarının hemen hepsinin askeri amaçlı yapılar, kaleler olduğunu görüyoruz. Bunların içerisinde en önemlisi Rize Kalesi'dir. Kuruluşunu kesin olarak bilemiyoruz. Lustinianos zamanında, 6. yüzyılda yenilenen kale Trabzon Devleti zamanında son şeklini almıştır.

Rize çevresinde yer alan diğer kaleler stratejik yerlere kurulmuş, çevresini korumak, haberleşmek ve yeterince askeri kuvveti barındırmak için tesis edilmişlerdir. Bunlardan Bozuk Kale, Kalecik (Sivri Kale) ile Cihar Kale küçük kaleler olup ortalarında birer gözetleme kulesine sahiptirler. Pazar Kız Kalesi bu kalelerden kulesi olmadığı için farklıdır. Çamlıhemşin'de Fırtına Deresi'ne hakim bir noktada yer alan Zil Kale ile iç bölgeye geçişi sağlayan Tatos geçidindeki Kalei Balâ (Yukarı Kale) içlerinde bir çok tesisata sahip kalelerdir.

2- Türk Devri Yapıları:
İl merkezinde sadece İskender Cafer Paşa (İslam Paşa) Camii son cemaat yeri ve kubbeli harimi ile klasik devir 16. yüzyıl yapısı olarak dikkati çeker. Diğer camilerin çoğu yenilenmiştir.

1960 yılından sonra kırma çatılı camilerin yıkılarak yeniden taş ve betonla kubbeli olarak yapıldığını görmekteyiz.

1- Geometrik motifler: Sarma kordon, sepet örgü, kare içinde yıldız, üçgen dizileri, mührü Süleyman, çarkıfelek, zikzak, balıksırtı (şevron) motifleri en çok kullanılanlardır. Bu motiflerin bazıları antik karakterli olup Bizans ve Gürcü kiliselerinde de kullanılmıştır.

2- Bitkisel motifler: Stilize ağaçlar (bordürler üzerinde uzayıp giden, panolar içinde) vazoda çiçekler, kıvrımdallar, S ve C kıvrımları. Bu motifler ise Osmanlı ve dönemin Avrupa süslemesinden kaynaklanmaktadır.